Gehoor · MYO6 c.2416+5G>A
Logboek
NL EN

Open werkboek · laatst bijgewerkt 23 september 2026

Ik hoor slecht sinds mijn tiende of elfde. In 2020 kreeg het een naam. Nu weet ik welke letter het is.

Mijn gehoorverlies is erfelijk. Het zit al zeker vier generaties in de familie. De oorzaak is één verkeerde letter in één gen: MYO6. Dat gen is het recept voor een klein motor-eiwit dat de trilhaartjes in mijn binnenoor op hun plek houdt. Werkt die motor niet goed, dan gaan die haartjes stuk, de hoge tonen het eerst. Dit is wat ik weet, wat ik probeer, en waar het op vastloopt.

4generaties in de familie aangedaan
~10–12 jaaroud toen het begon, na een oorontsteking
14 jaareigen meetgegevens, 11 audiogrammen
1 letterverschil tussen de twee kopieën van het gen

Bekijk het in beeld

vijf interactieve 3D-animaties · met stem, altijd onderschriften · English version

Van mijn chromosomen tot een mini-oor in een kweekschaaltje. Pauzeer om zelf rond te kijken; aan het eind van elk deel kun je iets zelf proberen.

Wat het eigenlijk is

Wat er weggaat is niet het volume, het is de verstaanbaarheid

Bij "slechthorend" denkt bijna iedereen aan zachter. Bij mij is dat de minst interessante helft van het verhaal.

Ik heb veertien jaar aan metingen liggen. Kijk je naar hoe hard geluid moet zijn voor ik het hoor, dan is er in het spraakgebied nauwelijks iets gebeurd: het punt waarop ik de helft van de klanken oppik, schoof in veertien jaar vijf decibel op. Dat is weinig.

Zet je het geluid daarentegen even hard en tel je hoeveel woorden ik goed versta, dan gaat het hard. In 2012 waren dat er 94 van de 100. In 2019 nog 85. In 2026 nog 70. Dezelfde sterkte, steeds minder woorden goed. En het tempo van die daling verdubbelde bijna, van 1,3 naar 2,2 procentpunt per jaar.

linkeroor, onversterkt, alles aangeboden op hetzelfde niveau van 100 dB

Percentage correct verstane klanken bij hetzelfde aanbiedingsniveau (100 dB), linkeroor, uit drie klinische spraakaudiogrammen. Het verschil van 24 procentpunt tussen 2012 en 2026 is statistisch hard (p ≈ 0,008). De twee metingen uit 2012 komen uit verschillende centra, zes weken uit elkaar, en reproduceren elkaar binnen twee procentpunt.

Zo voelt het ook. Harder praten helpt niet, want het probleem is niet dat het te zacht is, het is dat het verschil tussen woorden als boef, boek en boeg steeds minder duidelijk wordt. Hoortoestellen zijn in diezelfde periode stukken beter geworden en compenseren de achteruitgang grotendeels, maar dat houdt een keer op.

Waarom dat past bij dit gen. Myosine VI zit onder andere in de plek waar de haarcel zijn signaal doorgeeft aan de gehoorzenuw. Gaat het daar mis, dan verwacht je precies dit beeld: de drempel beweegt nauwelijks, het verstaan zakt in.

En dit is waar in het geluid het zit

Niet alles is even hard weg. Er zit een stuk dat nog werkt, en dat is toevallig precies het stuk dat ertoe doet.

lage tonen125 – 500 HzMatig aangedaan, en al veertien jaar vrijwel stabiel.
spraakgebied500 Hz – 2 kHzHier zit spraak. Dit is het stuk dat er nog is, en dus het stuk dat een behandeling moet redden.
hoge tonenboven ~3 kHzNiets meer, ook niet op maximaal volume. Hier valt niets te redden.

Wat er in de cel gebeurt

Van één verkeerde letter naar een trilhaartje dat omvalt

Vier stappen. Je hebt geen biologie nodig, alleen de volgorde.

  1. 1 · HET RECEPT

    Het gen MYO6 is het recept voor myosine VI, een klein motor-eiwit in de haarcel.

  2. 2 · DE FOUT

    Op één plek staat een verkeerde letter, precies op de naad tussen twee stukken van het recept.

  3. 3 · DE WERKKOPIE

    Bij het maken van de werkkopie wordt daardoor een stuk overgeslagen, en klopt de rest niet meer.

  4. 4 · DE CEL

    De haarcel heeft maar de helft van zijn motor. Vermoedelijk slijt de voet van de trilhaartjes daardoor langzaam, en valt het signaal uit, hoog het eerst.

Stap 4 is precies de vorm van het gehoorverlies hierboven: de hoge tonen gaan het eerst.

Er zijn vier korte animaties waarin dit stap voor stap in beeld gebeurt, allemaal interactief en in 3D, plus een extra over het kweken van een mini-oor. Ze hebben een stem die je kunt uitzetten; alles staat ook als onderschrift in beeld.

De 23 chromosoomparen, met paar 6 in oranje▶ Bekijk in 3D

Van chromosoom tot eiwit

± 2:10 · Interactief, in 3D: van een cel via 23 chromosoomparen en de dubbele spiraal naar het MYO6-gen van 170.299 letters, hoe dat wordt geknipt, en hoe er myosine VI van gemaakt wordt. Met een zoomschuif van cel tot eiwit.

De letters rond de naad van stuk 23, met de vijfde letter van G naar A▶ Bekijk in 3D

Wat mijn variant doet

± 2:25 · Interactief, in 3D: de ene letter op de naad van stuk 23, het overgeslagen stuk, het stopteken dat daardoor meteen volgt, en de twee mogelijke uitkomsten. Aan het eind zie je zelf het leesraam met de echte letters uit het gen.

De haarbundel van een haarcel in 3D▶ Bekijk in 3D

Wat myosine VI doet in de haarcel

± 2:30 · Interactief, in 3D: van mijn oor naar het slakkenhuis, naar één haarcel. Pauzeer om zelf rond te kijken, en kies aan het eind zelf een toonhoogte om te zien welke plek in het slakkenhuis nog reageert.

Liever als gewone video (2:26)

Twee kopieën van het gen vullen een dosismeter▶ Bekijk in 3D

De dosisparadox

± 2:35 · Interactief, in 3D: waarom een halve dosis MYO6 wél ziekte geeft, terwijl anderen met dezelfde helft normaal horen. Met aan het eind een dosisschuif om zelf te zien wat er per hoeveelheid bekend is, en wat niet.

Liever als gewone video (2:08)

Een binnenoor-organoïde met blaasjes, haarcellen en zenuwvezels▶ Bekijk in 3D

Extra: een mini-oor kweken

± 2:45 · Van een buisje bloed naar stamcellen (hiPSC) en een binnenoor-organoïde met echte haarcellen. Wat je daarin kunt meten, en het verschil met een minigene en met bloed. Met een dagenschuif om hem zelf te laten groeien.

Wat deel 2 niet hard maakt

Dat stuk 23 (exon 23) wordt overgeslagen, is een voorspelling van vijf rekenmodellen (SpliceAI 0,89, Pangolin 0,79, SAI-10k, AlphaGenome, Carbon-3B), nog geen meting. Staat het vast dat het overgeslagen wordt, dan volgt de rest rekenkundig: stuk 23 is 130 letters, en het eerste drietal van stuk 24 dat daarna gelezen wordt is TGA, een stopteken op plek 763. Dat is nagerekend op de sequentie zelf (Ensembl GRCh38).

Of het bericht daarna wordt opgeruimd of ontsnapt, is niet gemeten; het RNA-onderzoek op mijn bloed loopt. Dat een afgeknot eiwit van 762 bouwstenen niet kan koppelen, volgt uit de domeinkaart (UniProt Q9UM54: de koppelstukken liggen tussen 835 en 1285); de koppelwijze zelf is in UniProt afgeleid van verwante eiwitten. Of een losse, afgeknotte motor op een andere manier schade doet, laat deze animatie bewust open.

Wat de organoïde-animatie niet hard maakt

De stappen volgen de gepubliceerde protocollen (Koehler e.a. 2017; Nature Protocols 2026): vier signaalroutes, haarcellen rond dag 40, kweek tot dag 150. Welke stof op welke dag wordt toegevoegd, is weggelaten. De standaard-organoïde lijkt op een jong evenwichtsorgaan, niet op een volwassen slakkenhuis; cochleaire versies zijn in ontwikkeling. De doorlooptijd van bijna een jaar voor een nieuwe patiëntlijn is een schatting. De vergelijkingstabel (minigene, bloed, organoïde) is een samenvatting van wat elke methode kan meten, geen uitkomst van een experiment. De metingen staan in de kan-vorm: het is een uitleg van de methode, geen aangekondigd onderzoek.

Wat deel 3 niet hard maakt

Wat er zonder myosine VI misgaat (de buitenhuid laat los van de vloer, de haartjes versmelten van onderaf) komt uit muizen die helemaal geen myosine VI hebben (Snell's waltzer; Self e.a. 1999, PMID 10525338). Dat is niet mijn situatie: ik heb één werkende kopie.

Dat het met een halve dosis trager gaat, doordat de voet van de haartjes over jaren slijt, is eveneens een muisbevinding (heterozygote Myo6-muizen, PMID 34619316) en staat daarom als "vermoedelijk" in beeld. Of mijn tweede kopie helemaal ontbreekt of als afgeknotte versie bestaat, is nog niet gemeten; die analyse loopt.

De plek per toonhoogte in het zelf-proberen-deel volgt de Greenwood-formule voor het menselijk oor. De grens waar de schade begint is geschetst, niet gemeten. Het hoofd is een gestileerd silhouet; het slakkenhuis is in werkelijkheid ongeveer 1 cm breed en heeft drie kanalen, hier samengevat tot één buis met het basilair membraan erin.

Wat deel 4 niet hard maakt

Deze animatie stelt dat een halve dosis MYO6 genoeg is om gehoorverlies te geven. Dat rust op één studie, in muizen (PMID 34619316): heterozygote Myo6-nulmuizen worden mild maar progressief slechthorend. Dat is geen mensdata.

Wat daarmee niet is opgelost, en wat de video ook zegt: waarom dragers van de recessieve vorm met dezelfde halve dosis wél normaal horen. Drie verklaringen zijn denkbaar (muis is geen mens; hun gehoor is zelden zorgvuldig gemeten; hun variant is misschien geen volledige uitschakeling) en geen ervan is onderzocht. Het staat dus één muisstudie tegenover één menselijke observatie.

Verder is dominant-negatieve schade niet uitgesloten; alleen het argument dat het nodig zou zijn, is weggevallen. De constraint-cijfers (74 waargenomen tegen 179 verwachte uitschakelingen) komen uit gnomAD v4 en zijn een populatiestatistiek, geen meting aan mij. De escape-fractie van mijn eigen variant is nog niet gemeten; die analyse loopt. Daarom zegt de animatie dat de kopie van mijn vader "niets maakt, of een afgeknotte versie".

Het groene venster in de dosismeter is geschetst. Alleen drie punten zijn waarnemingen: geen myosine VI (ernstig, aangeboren), de helft (bij mij en bij de muizen: verlies) en anderhalf tot bijna twee keer te veel (één familie, Hilgert 2008). Waar "genoeg" precies begint en ophoudt, is niet gemeten.

Waar het nu op staat

Op 27 juli is er bloed geprikt, en dat beslist welke behandeling later kan werken

Uit dat bloed worden cellen gekweekt. Daaraan wordt gemeten wat er werkelijk met die verkeerde werkkopie gebeurt. Er zijn twee mogelijkheden, en het verschil is niet academisch.

Ruimt de cel de kapotte kopie helemaal op?

Dan maakt die kapotte kopie simpelweg niets, en heb ik gewoon te weinig motor-eiwit. Een behandeling kan dan een werkende kopie bijleggen. Dat is de eenvoudigste route, en er bestaat sinds april 2026 een goedgekeurde gentherapie in het binnenoor die precies zo werkt (voor een ander gen).

Of glipt er toch een beetje doorheen?

Dan staat er een halve motor in de cel die mogelijk in de weg zit. Bijleggen helpt dan niet genoeg en moet de fout zelf worden gecorrigeerd. Dat kan in principe ook, maar het is een ander en zwaarder ontwerp.

En hier loopt het vast. De eerste vraag (wordt er inderdaad verkeerd geknipt) beantwoordt het ziekenhuislaboratorium. De tweede vraag (hoevéél er doorheen glipt) valt buiten wat een diagnostisch lab doet: dat is onderzoek. Drie labs zijn er inmiddels naar gevraagd en alle drie hebben vriendelijk nee gezegd, telkens om een goede reden. Het zoeken naar het vierde lab is op dit moment het echte knelpunt.

Wat ik ondertussen parallel probeer

Niet wachten op één route. Vier sporen tegelijk, met heel verschillende horizonnen en heel verschillende kansen. Ik ben eerlijk over welke er echt toe doet.

Hoofdspoor

Het gen aanvullen, of de letter terugzetten

Ofwel een werkende kopie bijleggen met een virusvector, ofwel de verkeerde letter ter plekke terugveranderen. De eerste cochleaire gentherapie ooit is in april 2026 goedgekeurd, voor een ander gehoorgen. Voor MYO6 wordt er preklinisch aan gewerkt, maar er is nog geen kandidaat.

Eerste MYO6-studie realistisch 2028–2032

Volgen

Cellen jonger maken

Gedeeltelijke herprogrammering, gericht op de verslechtering die met de leeftijd komt. De eerste mens is op 9 juni 2026 behandeld, maar in het oog, niet in het oor.

5–10 jaar tot toepassing op gehoor

Speculatief

DNA-reparatie versterken, afgekeken van walvissen

Een eiwit uit walvissen dat DNA-schade beter laat herstellen zou schade in het slakkenhuis kunnen beperken. Voorlopig alleen in dieren getest.

Proof-of-concept in dieren

Terugval

Het oor helemaal overslaan

Rechtstreekse stimulatie van de hersenschors, langs oor en gehoorzenuw heen. Alleen relevant als de andere drie sporen niets opleveren. Er is nog geen programma voor gehoor.

5–10+ jaar, experimenteel

Er is een operatie die me nú beter zou laten horen. Ik doe hem bewust niet.

Dat is een echte afweging en geen principe. Het lage stuk gehoor dat ik nog heb, is precies het weefsel waar een toekomstige gentherapie op mikt. Bij mensen die zo'n implantaat kregen, was na vijfeneenhalf jaar bij de helft geen bruikbaar restgehoor meer over. Wie het opgeeft, geeft mogelijk de behandeling op die er nog niet is.

Er zijn twee ontwikkelingen die dat besluit binnen een paar jaar kunnen kantelen, en ik houd ze allebei bij. Wat ik ondertussen wél heb herzien: mijn afkeer kwam oorspronkelijk voort uit een geluidsdemo op internet die verschrikkelijk klonk. Die demo's blijken een slechte voorspeller van hoe een implantaat werkelijk klinkt (ongeveer een 1,9 op 10 aan gelijkenis, gemeten bij mensen die het kunnen vergelijken). Het besluit staat nog, maar op andere gronden.

Concreet

Wat je kunt doen, ook als je hier niets van weet

Drie dingen. Twee ervan hebben niets met biologie te maken.

  1. 1
    Ken je iemand met erfelijk gehoorverlies in de familie?
    Van MYO6/DFNA22 is er in Nederland één familie in de literatuur beschreven, uit 2013, en ik ben de tweede. Dat aantal is het probleem. In Nijmegen bleek namelijk een patroon: de gehoorgenen met een echt onderzoeksprogramma zijn precies de genen met een eigen patiëntenstichting. MYO6 heeft er geen. Meer families vinden is de eerste stap, en dat gaat via mensen, niet via labs.
  2. 2
    Ken je iemand in gentherapie-, RNA- of gehoor-onderzoek?
    Eén introductie doet meer dan tien e-mails aan onbekenden. Dat is inmiddels wel bewezen: de mails die werkten, kwamen via iemand of bevatten een heel klein, concreet verzoek.
  3. 3
    Deel deze pagina.
    Elk paar extra ogen kan een deur openen. Dat is niet gezellig bedoeld, het is letterlijk het mechanisme waarlangs de bruikbare contacten tot nu toe zijn ontstaan.

Wil je verder lezen?