Ruimte-akoestiek · spraakverstaan

De galmstraal

Er loopt een onzichtbare cirkel om iedere spreker. Binnen die cirkel hoor je vooral de mond; erbuiten hoor je vooral de kamer. Reken uit waar die grens in jouw ruimte ligt — en wat een vloerkleed er werkelijk aan verandert.

Galm slaat harder toe dan lawaai

Op 2 juni 2026 is Apple's spraakherkenner (SFSpeechRecognizer, on-device) losgelaten op 2.500 gelabelde geluidsfragmenten uit de Voices-in-the-Wild-benchmark, verdeeld over zeven soorten ellende. De uitkomst kantelde een aanname: niet ruis is de zwaarste conditie, maar galm.

Woordfoutpercentage per conditie

Aandeel woorden dat de herkenner mist, verwisselt of erbij verzint. Lager is beter.

vlot leesbaar (<13%) werkbaar met moeite valt uit elkaar (>40%) synthetisch nagebootst

Bron: eigen benchmarkrun 2 jun 2026, 2.500 Engelstalige fragmenten. 128 fragmenten gaven een herkennerfout en zijn als volledig fout geteld. Totaal over alle condities: 30,7%.

Waarom dit onverwacht is

Bij lawaai komt er iets bij je stem. Bij galm komt je stem zelf tientallen keren opnieuw aan, telkens een paar milliseconden later. Medeklinkers — de t, de k, de s, precies de klanken die woorden uit elkaar houden — worden daardoor over de tijd uitgesmeerd. Een ruisonderdrukker kan ruis wegrekenen omdat die niet op spraak lijkt. Galm lijkt wél op spraak: het ís spraak. Daarom loopt de fout bij echo op tot 47,4% terwijl ruis op 32,3% blijft steken, en daarom klagen mensen met een hoortoestel harder over de kerk dan over het terras.

Het aardige is dat galm, anders dan lawaai, vooraf uit te rekenen valt. Ruis hangt af van wie er toevallig naast je staat. Galm hangt af van de kamer: de afmetingen en waar de wanden van gemaakt zijn. Met een rolmaat kom je een heel eind.

1 · Meet je kamer op

Waar de kamer van gemaakt is

Zacht meubilair

Staat de spreker naar je toe gedraaid?

Een stem straalt naar voren sterker dan naar achteren — ongeveer een factor vier tussen recht-vooruit en van je afgedraaid. Dat verschuift de galmstraal met een factor twee.

2 · Waar de kamer het overneemt

Direct geluid verzwakt met de afstand: elke verdubbeling kost 6 decibel. Het galmveld doet dat niet — dat is in de hele kamer ongeveer even sterk, want het bestaat uit reflecties die overal komen. Er is dus precies één afstand waarop ze even hard zijn. Dát is de galmstraal.

Verhouding tussen direct geluid en galm, uitgezet tegen de afstand tot de spreker
directe stem domineert overgangsgebied de kamer domineert jouw plek
Bovenaanzicht van de kamer met de galmstraal als cirkel om de spreker

Bovenaanzicht op schaal. De cirkel is de galmstraal om de spreker; de stip is jouw plek.

3 · Wat helpt, en hoeveel

Absorptie wordt geteld in vierkante meters: een vierkante meter perfect slikkend oppervlak is één eenheid, een vierkante meter kaal beton ongeveer een vijftigste. Vink aan wat je zou toevoegen; de winst wordt uit jouw eigen kamerafmetingen berekend, en verrekend met wat er al ligt.

4 · En voor de machine die meeleest

Wie een transcriptie-app op zijn telefoon gebruikt om mee te lezen, loopt tegen dezelfde muur — alleen harder, want de telefoon ligt meestal verder van de mond dan je oor. Dezelfde meetronde vergeleek daarom de microfoon zelf, met vijftien voorgelezen zinnen in babbelruis:

OpstellingWoordfout
Externe richtmicrofoon, dicht bij de mond6,0%
Ingebouwde microfoon met Stemisolatie aan11,3%
Ingebouwde microfoon, kaal13,3%
Ingebouwde microfoon in richtstand86,0%

Bron: eigen meetronde 2 jun 2026, 15 zinnen van 8–12 woorden in babbelruis, per opstelling opnieuw gelezen. De richtstand van de ingebouwde microfoon faalde omdat die de mic aan de schermzijde activeert en de ruisonderdrukking uitschakelt.

Dat de richtmicrofoon de fout meer dan halveert, is geen software-eigenschap maar dezelfde meetkunde als hierboven: hij staat binnen de galmstraal en kijkt de verkeerde kant van de kamer weg. Alle andere geprobeerde ingrepen — herstartstrategieën, een ruispoort, automatische volumeregeling aan of uit — bleven onder de kale uitgangsstand steken. De kamer wint van de code.

Waar deze pagina ophoudt

De benchmark meldt niet hoeveel nagalm er in elk fragment zat. Je kunt dus geen nagalmtijd invullen en er een woordfoutpercentage uit rollen — die brug bestaat niet, en zou hier verzonnen precisie zijn. Wat je er wél uit mag halen is de volgorde: galm kost meer dan ruis, ruis meer dan een spreker die zich afwendt, en dichterbij komen slaat elke instelling.

Methode en grenzen

De drie formules

Bij een licht gedempte kamer valt dit samen met de bekendere schrijfwijze r = 0,057 · √(Q · V / T).

Ook getoond: Eyring

Sabine gaat ervan uit dat het geluid gelijkmatig door de ruimte dwaalt. Wordt de kamer sterk gedempt, dan overschat die aanname de nagalmtijd. De formule van Eyring — A = −S · ln(1 − ᾱ) — corrigeert daarvoor. Zodra de twee meer dan een tiende van elkaar afwijken — wat gebeurt zodra gemiddeld meer dan een vijfde van elk vlak absorbeert — wordt dat hierboven vermeld; neem dan de laagste als de eerlijkste schatting.

Gebruikte absorptiewaarden

Waarden voor de spraakband (500–1000 Hz), afgerond uit gangbare bouwakoestische tabellen. Reken op een marge van grofweg een vijfde: een fabrikantopgave van een specifiek paneel gaat vóór.

Vlak of voorwerpAbsorptie

Wat dit niet is

→ Gehoor & research-hub  ·  → Microfoon-keuzehulp voor lawaai  ·  → Versta-experimentenlogboek