Open werkboek · laatst bijgewerkt 23 september 2026
Ik hoor slecht sinds mijn tiende of elfde. In 2020 kreeg het een naam. Nu weet ik welke letter het is.
Mijn gehoorverlies is erfelijk. Het zit al zeker vier generaties in de familie. De oorzaak is één verkeerde letter in één gen: MYO6. Dat gen is het recept voor een klein motor-eiwit dat de trilhaartjes in mijn binnenoor op hun plek houdt. Werkt die motor niet goed, dan gaan die haartjes stuk, de hoge tonen het eerst. Dit is wat ik weet, wat ik probeer, en waar het op vastloopt.
Bekijk het in beeld
vijf interactieve 3D-animaties · met stem, altijd onderschriften · English version




Van mijn chromosomen tot een mini-oor in een kweekschaaltje. Pauzeer om zelf rond te kijken; aan het eind van elk deel kun je iets zelf proberen.
Wat het eigenlijk is
Wat er weggaat is niet het volume, het is de verstaanbaarheid
Bij "slechthorend" denkt bijna iedereen aan zachter. Bij mij is dat de minst interessante helft van het verhaal.
Ik heb veertien jaar aan metingen liggen. Kijk je naar hoe hard geluid moet zijn voor ik het hoor, dan is er in het spraakgebied nauwelijks iets gebeurd: het punt waarop ik de helft van de klanken oppik, schoof in veertien jaar vijf decibel op. Dat is weinig.
Zet je het geluid daarentegen even hard en tel je hoeveel woorden ik goed versta, dan gaat het hard. In 2012 waren dat er 94 van de 100. In 2019 nog 85. In 2026 nog 70. Dezelfde sterkte, steeds minder woorden goed. En het tempo van die daling verdubbelde bijna, van 1,3 naar 2,2 procentpunt per jaar.
linkeroor, onversterkt, alles aangeboden op hetzelfde niveau van 100 dB
Zo voelt het ook. Harder praten helpt niet, want het probleem is niet dat het te zacht is, het is dat het verschil tussen woorden als boef, boek en boeg steeds minder duidelijk wordt. Hoortoestellen zijn in diezelfde periode stukken beter geworden en compenseren de achteruitgang grotendeels, maar dat houdt een keer op.
Waarom dat past bij dit gen. Myosine VI zit onder andere in de plek waar de haarcel zijn signaal doorgeeft aan de gehoorzenuw. Gaat het daar mis, dan verwacht je precies dit beeld: de drempel beweegt nauwelijks, het verstaan zakt in.
En dit is waar in het geluid het zit
Niet alles is even hard weg. Er zit een stuk dat nog werkt, en dat is toevallig precies het stuk dat ertoe doet.
Wat er in de cel gebeurt
Van één verkeerde letter naar een trilhaartje dat omvalt
Vier stappen. Je hebt geen biologie nodig, alleen de volgorde.
- 1 · HET RECEPT
Het gen MYO6 is het recept voor myosine VI, een klein motor-eiwit in de haarcel.
- 2 · DE FOUT
Op één plek staat een verkeerde letter, precies op de naad tussen twee stukken van het recept.
- 3 · DE WERKKOPIE
Bij het maken van de werkkopie wordt daardoor een stuk overgeslagen, en klopt de rest niet meer.
- 4 · DE CEL
De haarcel heeft maar de helft van zijn motor. Vermoedelijk slijt de voet van de trilhaartjes daardoor langzaam, en valt het signaal uit, hoog het eerst.
Er zijn vier korte animaties waarin dit stap voor stap in beeld gebeurt, allemaal interactief en in 3D, plus een extra over het kweken van een mini-oor. Ze hebben een stem die je kunt uitzetten; alles staat ook als onderschrift in beeld.
▶ Bekijk in 3DVan chromosoom tot eiwit
± 2:10 · Interactief, in 3D: van een cel via 23 chromosoomparen en de dubbele spiraal naar het MYO6-gen van 170.299 letters, hoe dat wordt geknipt, en hoe er myosine VI van gemaakt wordt. Met een zoomschuif van cel tot eiwit.
▶ Bekijk in 3DWat mijn variant doet
± 2:25 · Interactief, in 3D: de ene letter op de naad van stuk 23, het overgeslagen stuk, het stopteken dat daardoor meteen volgt, en de twee mogelijke uitkomsten. Aan het eind zie je zelf het leesraam met de echte letters uit het gen.
▶ Bekijk in 3DWat myosine VI doet in de haarcel
± 2:30 · Interactief, in 3D: van mijn oor naar het slakkenhuis, naar één haarcel. Pauzeer om zelf rond te kijken, en kies aan het eind zelf een toonhoogte om te zien welke plek in het slakkenhuis nog reageert.
▶ Bekijk in 3DDe dosisparadox
± 2:35 · Interactief, in 3D: waarom een halve dosis MYO6 wél ziekte geeft, terwijl anderen met dezelfde helft normaal horen. Met aan het eind een dosisschuif om zelf te zien wat er per hoeveelheid bekend is, en wat niet.
▶ Bekijk in 3DExtra: een mini-oor kweken
± 2:45 · Van een buisje bloed naar stamcellen (hiPSC) en een binnenoor-organoïde met echte haarcellen. Wat je daarin kunt meten, en het verschil met een minigene en met bloed. Met een dagenschuif om hem zelf te laten groeien.
Wat deel 2 niet hard maakt
Dat stuk 23 (exon 23) wordt overgeslagen, is een voorspelling van vijf rekenmodellen (SpliceAI 0,89, Pangolin 0,79, SAI-10k, AlphaGenome, Carbon-3B), nog geen meting. Staat het vast dat het overgeslagen wordt, dan volgt de rest rekenkundig: stuk 23 is 130 letters, en het eerste drietal van stuk 24 dat daarna gelezen wordt is TGA, een stopteken op plek 763. Dat is nagerekend op de sequentie zelf (Ensembl GRCh38).
Of het bericht daarna wordt opgeruimd of ontsnapt, is niet gemeten; het RNA-onderzoek op mijn bloed loopt. Dat een afgeknot eiwit van 762 bouwstenen niet kan koppelen, volgt uit de domeinkaart (UniProt Q9UM54: de koppelstukken liggen tussen 835 en 1285); de koppelwijze zelf is in UniProt afgeleid van verwante eiwitten. Of een losse, afgeknotte motor op een andere manier schade doet, laat deze animatie bewust open.
Wat de organoïde-animatie niet hard maakt
De stappen volgen de gepubliceerde protocollen (Koehler e.a. 2017; Nature Protocols 2026): vier signaalroutes, haarcellen rond dag 40, kweek tot dag 150. Welke stof op welke dag wordt toegevoegd, is weggelaten. De standaard-organoïde lijkt op een jong evenwichtsorgaan, niet op een volwassen slakkenhuis; cochleaire versies zijn in ontwikkeling. De doorlooptijd van bijna een jaar voor een nieuwe patiëntlijn is een schatting. De vergelijkingstabel (minigene, bloed, organoïde) is een samenvatting van wat elke methode kan meten, geen uitkomst van een experiment. De metingen staan in de kan-vorm: het is een uitleg van de methode, geen aangekondigd onderzoek.
Wat deel 3 niet hard maakt
Wat er zonder myosine VI misgaat (de buitenhuid laat los van de vloer, de haartjes versmelten van onderaf) komt uit muizen die helemaal geen myosine VI hebben (Snell's waltzer; Self e.a. 1999, PMID 10525338). Dat is niet mijn situatie: ik heb één werkende kopie.
Dat het met een halve dosis trager gaat, doordat de voet van de haartjes over jaren slijt, is eveneens een muisbevinding (heterozygote Myo6-muizen, PMID 34619316) en staat daarom als "vermoedelijk" in beeld. Of mijn tweede kopie helemaal ontbreekt of als afgeknotte versie bestaat, is nog niet gemeten; die analyse loopt.
De plek per toonhoogte in het zelf-proberen-deel volgt de Greenwood-formule voor het menselijk oor. De grens waar de schade begint is geschetst, niet gemeten. Het hoofd is een gestileerd silhouet; het slakkenhuis is in werkelijkheid ongeveer 1 cm breed en heeft drie kanalen, hier samengevat tot één buis met het basilair membraan erin.
Wat deel 4 niet hard maakt
Deze animatie stelt dat een halve dosis MYO6 genoeg is om gehoorverlies te geven. Dat rust op één studie, in muizen (PMID 34619316): heterozygote Myo6-nulmuizen worden mild maar progressief slechthorend. Dat is geen mensdata.
Wat daarmee niet is opgelost, en wat de video ook zegt: waarom dragers van de recessieve vorm met dezelfde halve dosis wél normaal horen. Drie verklaringen zijn denkbaar (muis is geen mens; hun gehoor is zelden zorgvuldig gemeten; hun variant is misschien geen volledige uitschakeling) en geen ervan is onderzocht. Het staat dus één muisstudie tegenover één menselijke observatie.
Verder is dominant-negatieve schade niet uitgesloten; alleen het argument dat het nodig zou zijn, is weggevallen. De constraint-cijfers (74 waargenomen tegen 179 verwachte uitschakelingen) komen uit gnomAD v4 en zijn een populatiestatistiek, geen meting aan mij. De escape-fractie van mijn eigen variant is nog niet gemeten; die analyse loopt. Daarom zegt de animatie dat de kopie van mijn vader "niets maakt, of een afgeknotte versie".
Het groene venster in de dosismeter is geschetst. Alleen drie punten zijn waarnemingen: geen myosine VI (ernstig, aangeboren), de helft (bij mij en bij de muizen: verlies) en anderhalf tot bijna twee keer te veel (één familie, Hilgert 2008). Waar "genoeg" precies begint en ophoudt, is niet gemeten.
Waar het nu op staat
Op 27 juli is er bloed geprikt, en dat beslist welke behandeling later kan werken
Uit dat bloed worden cellen gekweekt. Daaraan wordt gemeten wat er werkelijk met die verkeerde werkkopie gebeurt. Er zijn twee mogelijkheden, en het verschil is niet academisch.
Ruimt de cel de kapotte kopie helemaal op?
Dan maakt die kapotte kopie simpelweg niets, en heb ik gewoon te weinig motor-eiwit. Een behandeling kan dan een werkende kopie bijleggen. Dat is de eenvoudigste route, en er bestaat sinds april 2026 een goedgekeurde gentherapie in het binnenoor die precies zo werkt (voor een ander gen).
Of glipt er toch een beetje doorheen?
Dan staat er een halve motor in de cel die mogelijk in de weg zit. Bijleggen helpt dan niet genoeg en moet de fout zelf worden gecorrigeerd. Dat kan in principe ook, maar het is een ander en zwaarder ontwerp.
En hier loopt het vast. De eerste vraag (wordt er inderdaad verkeerd geknipt) beantwoordt het ziekenhuislaboratorium. De tweede vraag (hoevéél er doorheen glipt) valt buiten wat een diagnostisch lab doet: dat is onderzoek. Drie labs zijn er inmiddels naar gevraagd en alle drie hebben vriendelijk nee gezegd, telkens om een goede reden. Het zoeken naar het vierde lab is op dit moment het echte knelpunt.
Wat ik ondertussen parallel probeer
Niet wachten op één route. Vier sporen tegelijk, met heel verschillende horizonnen en heel verschillende kansen. Ik ben eerlijk over welke er echt toe doet.
Het gen aanvullen, of de letter terugzetten
Ofwel een werkende kopie bijleggen met een virusvector, ofwel de verkeerde letter ter plekke terugveranderen. De eerste cochleaire gentherapie ooit is in april 2026 goedgekeurd, voor een ander gehoorgen. Voor MYO6 wordt er preklinisch aan gewerkt, maar er is nog geen kandidaat.
Eerste MYO6-studie realistisch 2028–2032
Cellen jonger maken
Gedeeltelijke herprogrammering, gericht op de verslechtering die met de leeftijd komt. De eerste mens is op 9 juni 2026 behandeld, maar in het oog, niet in het oor.
5–10 jaar tot toepassing op gehoor
DNA-reparatie versterken, afgekeken van walvissen
Een eiwit uit walvissen dat DNA-schade beter laat herstellen zou schade in het slakkenhuis kunnen beperken. Voorlopig alleen in dieren getest.
Proof-of-concept in dieren
Het oor helemaal overslaan
Rechtstreekse stimulatie van de hersenschors, langs oor en gehoorzenuw heen. Alleen relevant als de andere drie sporen niets opleveren. Er is nog geen programma voor gehoor.
5–10+ jaar, experimenteel
Er is een operatie die me nú beter zou laten horen. Ik doe hem bewust niet.
Dat is een echte afweging en geen principe. Het lage stuk gehoor dat ik nog heb, is precies het weefsel waar een toekomstige gentherapie op mikt. Bij mensen die zo'n implantaat kregen, was na vijfeneenhalf jaar bij de helft geen bruikbaar restgehoor meer over. Wie het opgeeft, geeft mogelijk de behandeling op die er nog niet is.
Er zijn twee ontwikkelingen die dat besluit binnen een paar jaar kunnen kantelen, en ik houd ze allebei bij. Wat ik ondertussen wél heb herzien: mijn afkeer kwam oorspronkelijk voort uit een geluidsdemo op internet die verschrikkelijk klonk. Die demo's blijken een slechte voorspeller van hoe een implantaat werkelijk klinkt (ongeveer een 1,9 op 10 aan gelijkenis, gemeten bij mensen die het kunnen vergelijken). Het besluit staat nog, maar op andere gronden.
Concreet
Wat je kunt doen, ook als je hier niets van weet
Drie dingen. Twee ervan hebben niets met biologie te maken.
- 1Ken je iemand met erfelijk gehoorverlies in de familie?
Van MYO6/DFNA22 is er in Nederland één familie in de literatuur beschreven, uit 2013, en ik ben de tweede. Dat aantal is het probleem. In Nijmegen bleek namelijk een patroon: de gehoorgenen met een echt onderzoeksprogramma zijn precies de genen met een eigen patiëntenstichting. MYO6 heeft er geen. Meer families vinden is de eerste stap, en dat gaat via mensen, niet via labs. - 2Ken je iemand in gentherapie-, RNA- of gehoor-onderzoek?
Eén introductie doet meer dan tien e-mails aan onbekenden. Dat is inmiddels wel bewezen: de mails die werkten, kwamen via iemand of bevatten een heel klein, concreet verzoek. - 3Deel deze pagina.
Elk paar extra ogen kan een deur openen. Dat is niet gezellig bedoeld, het is letterlijk het mechanisme waarlangs de bruikbare contacten tot nu toe zijn ontstaan.
Wil je verder lezen?
Voor vakgenoten · open notebook · laatst bijgewerkt 23 september 2026
Gezocht: kwantificatie van de NMD-escape-fractie op patiënt-RNA
Onno ter Wisscha, 56. MYO6 c.2416+5G>A (chr6:76591540 G>A, GRCh37), heterozygoot, splice-donor intron 23 op +5. DFNA22, autosomaal dominant, vier generaties aangedaan.
LUMC-diagnostiek: sinds 2019 waarschijnlijk pathogeen · DOOFNL-panel akkoord · bloed geprikt 27 jul 2026 · splicing-analyse loopt bij Radboudumc Genoomdiagnostiek · baseline LUMC KNO 7 aug 2026
Visuele uitleg in 3D
voor wie het mechanisme wil zien · English version




Deel 2 toont de exon-23-skip op de echte sequentie (TGA direct na de junctie, PTC op codon 763). Deel 4 de dosisparadox (Hilgert 2008, PMID 34619316, gnomAD o/e LoF 0,414). Het extra deel vergelijkt minigene, patiënt-RNA en iPSC-organoïde per meetlaag. Wat elke animatie niet hard maakt, staat onder de reeks in het verhaal-deel.
De vraag, in volgorde van urgentie
Drie concrete verzoeken
Welk lab kan de NMD-escape-fractie van het mutante allel kwantificeren?
Het experiment: gekweekte patiëntcellen splitsen, één helft behandelen met een NMD-remmer, en het mutante allel apart kwantificeren. Wat er bij remming méér verschijnt, is wat er normaal wordt weggeruimd. Eén experiment, publiceerbaar, en voor deze variant nog nooit gedaan.
Waarom het beslist: een diagnostische RT-PCR beantwoordt de ACMG-vraag (wordt exon 23 overgeslagen, ja of nee) en tilt PVS1 van Moderate naar Strong. Het therapie-ontwerp hangt echter op de fractie, niet op het ja/nee. Escape ≈ 0 betekent schone haploinsufficiëntie en dan volstaat gene augmentation. Escape van enkele procent maakt een dominant-negatief effect aannemelijk en verschuift de route naar base-editing of allel-silencing.
Gezocht profiel: een moleculair lab dat routineus met NMD-remming en allel-specifieke kwantificatie werkt. Het gen doet er minder toe dan de techniek. Materiaal, dossier en logistiek liggen klaar.
Past deze variantklasse in een patiënt-afgeleid binnenoor-organoïde-platform?
Er bestaat sinds juli 2026 een preprint over patiënt-afgeleide binnenoor-organoïden als testplatform voor antisense-oligonucleotiden, met bloed als uitgangsmateriaal en met een dominant gehoorgen als casus, dus niet alleen de makkelijker recessieve gevallen. Mijn variant is een splice-defect, precies het type fout waar ASO's op mikken, en het bloed is op 27 juli al afgenomen.
De vraag is klein en tweeledig: past c.2416+5G>A in dit platform, en zo ja, als eigen patiëntlijn of alleen als nagebouwde controle?
Kent u Nederlandse families met MYO6 / DFNA22?
Er is één Nederlandse familie in de literatuur beschreven (2013); ik ben de tweede. Het patroon dat dit relevant maakt komt uit Nijmegen: de gehoorgenen met een therapieprogramma daar (COCH, RIPOR2, USH2A) zijn precies de genen met een eigen patiëntenstichting. Een stichting levert wat een onderzoeksgroep zelf niet kan maken: een gedefinieerd cohort, financiering en één aanspreekbare partij bij subsidieaanvragen. MYO6 heeft er geen, en heeft ook geen programma, alleen een vermelding in een scope-omschrijving.
Daarnaast: co-submissie van de variant naar ClinVar samen met het LUMC, gekoppeld aan Oka 2020 (Japans cohort, familie JHLB3986), en aansluiting bij Matchmaker Exchange, GeneMatcher of ERN-netwerken.
Wat een lab niet zelf kan produceren
Wat er ligt
Dit is de reden dat het verzoek de moeite waard is: het materiaal en de voorgeschiedenis zijn er al, en een deel ervan is achteraf niet meer te maken.
- ✓Veertien jaar natural history. Elf toonaudiogrammen (2012–2026) uit drie klinische centra en één audiciensysteem, plus vier spraakaudiogrammen uit drie centra. Per-frequentie ruwe waarden, indices met één consistente definitie herberekend. Er bestaat geen retroactieve meting: dit is precies het referentiekader dat de literatuur essentieel noemt om een therapie bij een langzaam progressieve zeldzame aandoening te kunnen beoordelen.
- ✓Patiënt-RNA in kweek. Heparinebuis afgenomen 27 juli 2026, aanvraag via het DOOFNL-overleg bij Radboudumc Genoomdiagnostiek, met beide relevante vragen op het formulier (aberrante splicing én mogelijke NMD-escape). Let op de expressie-val: MYO6 komt in vol bloed nauwelijks tot expressie (~0,22 TPM), in gekweekte lymfoblastoïde cellijnen ~19 TPM. De heparinebuis is de juiste buis om te kweken.
- ✓WGS, ~40× dekking. VCF en FASTQ beschikbaar op verzoek. Variantkwaliteit DP=49, VAF=0,41, GQ=60. Ook gebruikt om de base-editing-landingsplaats read-niveau te verifiëren.
- ✓Volledige in-silico karakterisering. Vijf methodologisch onafhankelijke modelfamilies, concordant. Inclusief een deterministisch doorgerekende 50-nt-regel met methodevalidatie op het gezonde transcript.
- ✓Minigene-construct, uitgewerkt tot bestelniveau. Exon 22 → intron 23 → exon 24, 5.084 nt voor zowel WT als mutant, verschil van één base (GTAGG → GTAGA), uitlezing RT-PCR 299 bp versus 169 bp. Sinds er patiëntmateriaal is, is dit de fallback en niet meer de hoofdroute. Blijft bruikbaar als blauwdruk voor elke splice-VUS.
- ✓Bereidheid en logistiek. Klinische route loopt via LUMC Klinische Genetica en LUMC KNO. Baseline-metingen gedaan op 7 augustus 2026. Volledige WGS-data, audiologische records en methodologie-rapporten beschikbaar op verzoek.
De meetreeks
Spraak-gemiddelde per oor, gedefinieerd als (0,5 + 1 + 2 kHz)/3, herberekend uit de per-frequentie-waarden.
rechteroor linkeroor grote stip = klinisch centrum
Sleep de grafiek zijwaarts om de hele reeks te zien.
De spraakmaat is beslissender dan de drempel. De foneemscore links zakte van 94% (2012) via 85% (2019) naar 70% (2026), terwijl het 50%-punt in diezelfde veertien jaar maar 5 dB opschoof: hoorbaarheid staat vrijwel stil, verstaanbaarheid stort in. Bij een cohorthelling van 0,56 tot 1,07 dB per jaar betekent dat voor een remmend eindpunt ruim zestien jaar doormeten op de toondrempel, of viereneenhalf op spraak-in-ruis. Metingen, figuren en doorrekening →
Variant en in-silico onderbouwing
Vijf modelfamilies wijzen dezelfde kant op (SpliceAI 0,89, Pangolin 0,79, SAI-10k, AlphaGenome, Carbon-3B rang 1 van 164), en met PVS1-gereduceerd plus PM2, PP3 en PS4 staat de variant op de grens van Likely Pathogenic. Maar convergentie is geen bewijs: de modellen voorspellen allemaal hetzelfde soort ding. Vanaf hier is alleen de functionele assay nog informatief. Variantpagina · scores per model · en waarom dit geen uitzonderlijk geval is: 2.783 soortgelijke varianten wachten op hetzelfde antwoord
De open wetenschappelijke vraag
De mechanisme-gate: doorgerekend, nog niet gemeten
De 50-nt-regel is op het MANE-transcript deterministisch uitgerekend in plaats van beweerd: exon 23 is 130 nt en dus niet deelbaar door 3, het voortijdige stopcodon valt 1239 nt vóór de laatste junctie met elf juncties erachter, ruim over de NMD-grens. Wat dat niet beslecht: de skip-fractie is onbekend, en de Hilgert-dosisparadox staat overeind — dragers van recessieve MYO6-null-allelen horen normaal, dus dosisverlies alléén verklaart geen dominante ziekte. De veldaanname is haploinsufficiëntie, maar die klasse is vrijwel volledig op missense-varianten gebouwd en het advies bij een niet-canonieke splice-variant luidt in dezelfde adem: meet het. De gate · de escape-vraag
| Uitkomst | Wat er in de haarcel staat | Consequentie voor het ontwerp |
|---|---|---|
| Escape ≈ 0% | Alleen het gezonde allel produceert eiwit; het mutante transcript wordt volledig afgebroken. | Schone haploinsufficiëntie. Gene augmentation volstaat, een extra werkende kopie bijgeven. Ik val binnen de doelgroep van een MYO6-augmentatieproduct. |
| Escape enkele % | Een kleine hoeveelheid afgeknot myosine VI, met intact motordomein en actinebinding maar zonder cargo-koppeling. | Dominant-negatief effect wordt aannemelijk. Een extra kopie naast een storende motor helpt mogelijk onvoldoende; base-editing of allel-silencing wordt relevanter. |
| Geen skipping | De donor wordt ondanks vijf modellen gewoon gebruikt. | De variant is niet de verklaring. Terug naar de WGS, en de vijf-model-consensus was dan een dure les over convergentie. |
Twee ontwerp-routes
Route 1 · gene augmentation (AAV)
Alleen verdedigbaar bij bevestigde haploinsufficiëntie; Otarmeni-blauwdruk, toediening via het ronde venster. Harde blokkade: 3.858 nt CDS tegen ~4.700 nt AAV-capaciteit laat 552 nt over voor promotor plus polyA, terwijl de kleinste haarcel-specifieke promotor 956 bp is. Route · payload-rekensom
Route 2 · base-editing, mechanisme-agnostisch
Een adenine base editor zet de G→A exact terug. SpCas9 valt af, SpRY-ABE8e heeft een schoon venster zonder bystander-A en de landingsplaats is leesbewezen intact. Precedent: KCNQ4, mei 2026, een dominant gehoorgen. Route · PAM-bereik
Geen van beide is een buildbare specificatie of een belofte op korte termijn — een eerste MYO6-trial is realistisch 2028–2032. Het is een target product profile met expliciete aannames, bedoeld om overdraagbaar te zijn zodra er een programma start. Alle negen routes met hun blokkades →
Bespaart u vijf minuten
Wat al is nagetrokken en afgevallen
Dit staat hier expliciet zodat een gesprek niet begint bij suggesties die al zijn uitgezocht.
- ×Regeneratie (γ-secretase-remming, REGAIN / LY3056480). Fase I/IIa haalde het primaire eindpunt niet, en fundamenteler: elke nieuw gevormde haarcel draagt dezelfde MYO6-variant. De trial sloot genetische oorzaken daarom zelf uit. Niet van toepassing.
- ×DPOAE als nulmeting. Oto-akoestische emissies zijn zelden nog aanwezig boven 60 dB HL; bij 78 en 67 dB gemiddeld verlies is dat een bodemeffect. Levert gedocumenteerde afwezigheid, geen progressiemaat. De veronderstelling dat MYO6 met auditieve neuropathie samenhangt is niet in de literatuur terug te vinden (nul PubMed-treffers, MYO6 staat niet op het ANSD-genenpaneel van Genomics England).
- ×ABR als primair eindpunt. De British Society of Audiology noemt de ABR in haar eigen richtlijn "a surrogate for the pure-tone audiogram"; de American Academy of Audiology schrijft dat "the gold standard of hearing measurement is behavioral assessment". Boven 70 dB HL wijkt de geschatte drempel op 500 Hz systematisch bijna 30 dB af. Bij Otarmeni was het gedragsaudiogram primair en de klik-ABR secundair, bij een mediane leeftijd van twee jaar.
- ×Drie labs op vraag 1. Een bevriend biotech-lab (op DNA ingericht, doet geen RT-PCR op mRNA), het MYO6-lab in Shanghai (geen validatie-aanbod; de lopende trial is OTOF-only) en een Nederlands organoïde-instituut (werkt aan andere organen). Alle drie beantwoord, alle drie om een goede reden nee.
- ×Nijmegen als kant-en-klaar programma. De groep voor moleculaire therapie bij erfelijk gehoor- en zichtverlies noemt DFNA22 letterlijk in haar scope, en de methodes passen (ASO's, splice-switching, allel-specifieke remming bij een dominant gen, gehumaniseerde modellen voor diep-intronische varianten). Maar er is geen MYO6-project: geen publicatie sinds 2017. Het is een scope-woord, geen programma.
- ×Minigene als hoofdroute. Vervallen sinds er patiëntmateriaal is: patiënt-RNA meet het echte allel in een echte cel, inclusief de eigen genetische achtergrond, en is sterker bewijs dan een construct. Het construct blijft als fallback en als blauwdruk.
- ×Nog een cold-mail. De meest kansrijke route loopt aantoonbaar niet via een volgende onbekende, maar via de audiologische en genetische ingangen in eigen land. Wat wél werkte was een klein, concreet verzoek in plaats van een verzoek om onderzoek.
Klinisch beeld
Lucht- en beengeleiding vallen samen, dus een zuiver sensorineuraal verlies. Rechts loopt van ongeveer 60 dB bij 250 Hz naar ongeveer 85 dB bij 1 kHz en geeft boven ongeveer 4 kHz geen respons meer; links van ongeveer 45 dB bij 250 Hz naar ongeveer 70 dB bij 2 kHz. Stabiel van het 13e tot ongeveer het 50e jaar, sindsdien lichte verslechtering. Vier generaties aangedaan; dochter hoort goed, vastgesteld op haar 18e via audiogram, Sanger-test op de variant is nog niet gedaan.
Over de asymmetrie. Standaardbeschrijvingen presenteren DFNA22 als bilateraal en symmetrisch, maar dat is niet als gemeten bevinding terug te vinden. De ene cohortstudie die audiometrische variabiliteit direct adresseert (Kim e.a., J Gene Med 2018, PMID 29607572) beschrijft juist extreem diverse audiogramconfiguraties en aanvangsleeftijden, met variatie zelfs binnen families; losse casusbeschrijvingen vermelden lateraliteit vaak niet. Symmetrie lijkt hier dus vaker aangenomen dan vastgesteld. Ik stel er geen eigen verklaring tegenover en haal alleen de stelligheid eruit. Praktisch telt het wel: als de twee oren verschillend beschadigd zijn, zijn het ook geen gelijkwaardige doelen voor een therapie.
Landschap, alleen wat beslissingsrelevant is
Otarmeni (OTOF, FDA 23 apr 2026) is de eerste cochleaire AAV-gentherapie ooit en de blauwdruk voor route 1; het trialbewijs eronder (n=42, Nature) geeft 90% gehoorherstel tot 2,5 jaar. KCNQ4-base-editing (mei 2026) is het dominante precedent. Voor MYO6 is er geen klinische kandidaat, en het eerste aanvullingsexperiment in de muis herstelde niets — ander ziektebeeld, maar het haalt de vanzelfsprekendheid weg. Het optogenetische implantaat heeft nul trials; eigen roadmap: fase I/II 2029, toelating 2036. Routes · bewijs per stuk
Netwerk, stand van zaken per kanaal
| Wie | Rol | Stand |
|---|---|---|
| dr. Heiko Locher | KNO-arts LUMC én PI OtoBiology Leiden (reNEW) | Behandelaar en lab in één persoon. Correspondentieauteur van de organoïde/ASO-preprint (Fousert e.a., juli 2026). Baseline gedaan 7 aug 2026, vervolggesprek na de zomer. Belangstelling, geen toezegging. |
| dr. M. Kriek | Klinisch geneticus LUMC | Stelde de diagnose in juni 2020. DOOFNL-panel akkoord, splicing-analyse via de diagnostiek toegezegd, bloed geprikt 27 juli. Kritieke pad. |
| Prof. Ronald Pennings e.a. | Audiogenetica / Genoomdiagnostiek Radboudumc | Voert de RNA-/splicing-analyse uit. Open punt: kwantificeert de analyse de escape-fractie of rapporteert ze alleen ja/nee? Dat verschil bepaalt of er daarna nog een onderzoekslab nodig is. |
| Moleculaire therapie, Radboudumc | ASO's, splice-switching, allel-specifieke remming | Noemt DFNA22 in de eigen scope, maar geen MYO6-project sinds 2017. |
| prof. Tobias Moser InnerEarLab / UMG Göttingen | Optogenetisch cochleair implantaat | Open kanaal. Zette mij in maart 2025 uit zichzelf op een patiëntenlijst; audiogram en DNA-uitslag alsnog verstuurd op 28 juli 2026. Antwoordde op 14 augustus: hij legt het dossier voor aan zijn team inclusief de humane genetici, en de casus kan tegen de in- en exclusiecriteria van de geplande studie worden gelegd. Er wordt een patiëntenregister voorbereid, verwacht later dit jaar op hun eigen sites. Gaf daarnaast een inschatting die losstaat van zijn eigen studie en dus breder telt: bij late-onset DFNA22 beschouwt hij secundair verlies van spiraalganglioncellen niet als een vastgesteld hoofdbestanddeel van de vroege of middenfase, eerder als een plausibel laat gevolg, en direct MYO6-specifiek bewijs daarvoor ontbreekt. Dat is gunstig voor elk scenario waarin de zenuw het doelwit is, elektrisch zowel als optisch. |
| Prof. Yilai Shu | Fudan University, Shanghai | Leidende groep voor MYO6-editing. Herwaardeerd 27 juli: geen validatie-aanbod, trial is OTOF-only. Langetermijnrelatie, geen kritiek pad. |
| Hubrecht Instituut | Organoïden / moleculaire genetica | Spoor gesloten 28 juli 2026: het werk daar ligt bij andere organen. |
| Edward Dolk | Biotech, DNA-diagnostiek | Spoor gesloten 4 juli 2026. Bood in mei labtijd aan en las de assay-spec welwillend mee, maar zijn lab is op DNA ingericht en de RT-PCR op mRNA is precies de stap die daar niet gebeurt. Dacht mee en gaf leads. Nuttige uitkomst: het bevestigde dat alleen een RNA-moleculair lab deze vraag kan beantwoorden. |
Verder in beeld: Bert Rutten (ASO/RNA-therapeutica en trial design), Zheng-Yi Chen (Mass Eye & Ear), Jan de Laat (emeritus audiologie LUMC), Justin Makker (audicien, fitting en monitoring).
Logboek
De inhoudelijke conclusies staan hierboven thematisch verwerkt. Het logboek bewaart de andere helft: elke aantekening voluit, op de dag dat ze geschreven is, inclusief de aannames die later sneuvelden. Dat is de plek waar het redeneerspoor staat, en de enige pagina die automatisch aangroeit.
Korte chronologie, mei tot november 2026
- 27 oktGastlezing gegeven voor de onderzoeksgroep in Leiden die aan MYO6 werkt; de geheimhouding over dat werk is er sinds 19 oktober af. Het bloed van 27 juli blijkt volledig voor de diagnostiek gebruikt, dus er komt een nieuwe afname via Nijmegen voor de stamcellen waaruit de organoïden groeien — en de RNA-uitslag geeft daarmee vermoedelijk geen escape-fractie.
- 6 oktNiet twee families maar vijfendertig diagnoses: het Genoomlaboratorium Nijmegen komt op 35 DFNA22-diagnoses, met Rotterdam ongeveer 45, inclusief niet-geteste familieleden naar schatting 150 tot 250 mensen.
- 1 oktMaandscan zonder MYO6-literatuur. Het FDA-etiket van Otarmeni bevestigt twee AAV1-vectoren met een Myo15-afgeleide haarcelpromotor: een goedgekeurd precedent voor de route die de eigen rekensom (MYO6 plus haarcelpromotor past niet in één AAV) afdwingt.
- 1 sepLiteratuurscan vindt het eerste gepubliceerde MYO6-gen-aanvullingsexperiment: AAV-gentherapie faalt in het Snell’s waltzer-model en de auteurs opperen ingrijpen vóór de geboorte. Ander ziektebeeld dan het mijne, maar de vanzelfsprekendheid onder de aanvullingsroute is weg.
- 28 augRegulatoire routekaart uitgezocht: de ggo-status hangt aan de verpakking en niet aan de ingreep, en de lichtste route is geen trial maar een individuele behandeling. Audiogram van mijn broer naar de klinische genetica, met de leeftijdsnorm erachter narekend.
- 21 augDFNA9 naast DFNA22 gelegd: tegengesteld mechanisme, tegengestelde ingreep, en het founder-effect verklaart de voorsprong — niet de biologie.
- 19 augPoison exon gevonden in intron 18, geconserveerd over honderd miljoen jaar. Opent een route die niet op mijn variant mikt maar op het tekort, en die dus meer mensen dan mij bedient.
- 14 augGöttingen antwoordt inhoudelijk na zestien maanden: dossier gaat naar hun team, er komt een patiëntenregister, en de gehoorzenuw is bij laat beginnend DFNA22 waarschijnlijk nog intact.
- 7 augBaseline-metingen bij LUMC KNO gedaan en uitgebreid gesproken, onder meer over de bruikbaarheid van het organoïde-platform voor deze variantklasse.
- 6 augEigen aanname herzien: niet de DPOAE maar het gedragsaudiogram is het eindpunt, en de bestaande reeks is het eigenlijke bezit. Eindpunt is een helling, geen drempel.
- 1 augLiteratuurscan vindt de preprint van 20 juli over patiënt-afgeleide binnenoor-organoïden; correspondentieauteur blijkt de behandelend KNO-arts.
- 28 julDerde lab zegt nee. Audiogram en DNA-uitslag alsnog naar Göttingen. EAS-criteria en restgehoorcijfers nagetrokken. Nijmegen-scope en het stichting-patroon gevonden.
- 27 julBloed geprikt. Vraag verkleind tot alleen nog de escape-fractie. Veldaanname haploinsufficiëntie ontvangen en gewogen.
- 23 julREGAIN en de Katwijk-vestiging nagetrokken: regeneratie repareert geen genetisch defect, en het gehoor-onderzoek zit niet in Katwijk.
- 12 julMail naar Fudan, antwoord binnen circa zes en een half uur. Splice-VUS-telling: 2.783 onopgeloste varianten over 131 gehoor-genen.
- 6 julLUMC bevestigt dat de heranalyse op autosomaal-dominante overerving bij Radboud loopt.
- 4 jul50-nt-regel deterministisch doorgerekend, minigene-construct uitgewerkt tot bestelniveau, één spoor gesloten.
- 29 junBase-editing-route doorgerekend op de eigen WGS: SpRY-ABE8e past, landingsplaats leesbewezen intact.
- meiVariant teruggevonden in de eigen WGS-data. Uitwisseling met LUMC Klinische Genetica start 14 mei.
Onderliggende dossiers
De kennisbank draagt de feiten met hun bron en peildatum; de pagina’s eronder zijn de uitgewerkte analyses.
Uitgewerkte analyses
Natuurlijk beloop · wat een klein cohort kan aantonen · variant en gentherapie-ontwerp · het implantaat-vraagstuk · het poison exon in intron 18 · de 50-nt-regel · de ontwerpbrief · DFNA9 als spiegeldossier
Wie het zou moeten maken, en wie akkoord moet
Zes loketten die een therapie op maat kunnen maken · de regulatoire routekaart · een middel zonder handelsvergunning bij één patiënt
Rekenhulpen
Audiogram naast ISO 7029 · precisie van de foneemscore · een AlphaGenome-score ijken · past het in de vector? · vertaaltoets voor diermodellen · waarom blijft een variant een VUS? · onder de huid of achter het oor?
Algemene uitleg over gehoormetingen, los van deze casus, staat in de Gehoorwijzer. De publieksversie van dit dossier is het verhaal.